فرم ارسال خبر

نام و نام خانوادگي  
آدرس پست الکترونيکي شما  
آدرس پست الکترونيکي دوست شما  
توضيحات  
 







کد خبر : 7496 / زمان مخابره خبر :24/8/1395 11:48

به بهانه سالروز نخستین نشریه اختصاصی زنان

روزنامه یا به بیان درست‌تر، مجله دانش، نخستین نشریه اختصاصی زنان به مدیریت خانم دکتر کحال و سردبیری ع. صفوت از 10رمضان 1328ق. تا27رجب 1329ق. در تهران انتشار یافت. این مجله، هفته‌ای یک نوبت در هشت صفحه با قطع رحلی و چاپ سربی منتشر می‌شد. دانش جز در تهران و دیگر شهرهای ایران، در ممالک خارجه نیز منتشر می‌شد و گواه آن سرصفحه مجله است که قیمت اشتراک سالانه در بلاد خارجه را 7 فرانک اعلام کرده است. مضمون آن، اجتماعی ـ اخلاقی بود و موضوعاتی چون: علم خانه‌داری، بچه‌داری و شوهرداری را در برمی‌گرفت. دکترکحال در پیشگفتار اولین شماره، منظور از چاپ و انتشار مجله را «تحصیل اخلاق حسنه خانم‌های محترمه» بیان می‌کند. البته دانش، خود را «مفید به حال دختران و نسوان» می‌دانست و با توجه به اطلاعات ارزشمند پزشکی که در اختیار خوانندگان ویژه خود قرار می‌داد، آنان را هر چه بیشتر مجذوب می‌نمود. وی هرچند که گاهی به موضوعاتی نظیر زنانی که به طور غیرقانونی بچه‌دار می‌شدند و کودکان سرراهی، بی‌حرمتی‌هایی که گاه در خیابان به زنان می‌شد، و زنان طبقه متوسط شهری که پس از ازدواج به چشم کنیز برای شوهرانشان دیده می‌شدند هم می‌پرداخت.

دکترکحال، همسر حسین خان و آن گونه که خود می‌گوید:... صبیه مرحوم میرزا محمد حکیم باشی جدیدالاسلام بود. این نخستین بانوی روزنامه‌نگار ایرانی به دلیل انجام فعالیت‌های اجتماعی نزد میسیونرهای آمریکایی که در ایران به امور خیریه می‌پرداختند، پزشکی آموخت و از سوی آنان اجازه یافت به مداوای بیماران بپردازد پس، بدان روی که چشم پزشک بود و با مباحث پزشکی آشنایی داشت، مقالاتی دراین زمینه ـ مانند حفظ الصحه هنگام شیوع وبا و سرماخوردن اطفال منتشر کرد. از نمونه‌های جالب توجه در این زمینه آنجا است که می‌نویسد: «چیزی که بسیار اهمیت دارد، درخصوص اطفال این است که باید کمال مواظبت را در حفظ دندان‌های آنها بنمایند. گمان نکنید که با کرم خوردگی دندان فقط درد دندان عارض آنها می‌شود، بلکه اسباب خرابی مزاج او نیز می‌شود. دندان که فاسد شد، سردرد و سقوط اشتها و بی‌خوابی و نداشتن میل به کار و شغل شده و تمام حالات ما فاسد خواهد شد.»

دکتر کحال از آنجا که تربیت نسوان و دوشیزگان و تصفیه اخلاق زنان هدف مستقیم دانش به شمارمی آمد، با چاپ مطالبی مانند: «خطاب به دوشیزگان» و «کلمات حکمت آمیز» به آموزش و پرورش آنان همت می‌گمارد و سوادآموزی و تحصیل علم را امری واجب برای زنان برمی‌شمرد. در یکی از مقالات مجله چنین آمده است که: خانم نجیبه محترمه اگر سواد ندارد باید فورا در پی تحصیل سواد برآید و درس بخواند؛ زیرا زن بی‌سواد صاحب عقل و تمییز نخواهد شد و اگر سواد دارد باید بیشتر اوقات خویش را مصروف روزنامه خواندن نماید. به جهت اینکه کسی که روزنامه می‌خواند همه چیز می‌داند.

در اولین سرمقاله شماره اول مشخص است که مخاطبی جز نسوان ندارد که صرفا برای روشن کردن ذهن و فکر زنان و تشویق آنان به سوادآموزی و ادامه تحصیل منتشر می شود. این سرمقاله با تیتر «بسم الله الرحمن الرحیم» آغاز سخن می کند و ادامه می دهد که «بر ارباب دانش و بینش مخفی نیست که خالق عقل و دانش و رازق کل آفرینش تربیت نوع بشر را از پسر و دختر به عهده کفایت و قوه درایت امهات نهاد و این موهبت را به طایفه نسوان داده.

برخی از عناوین مندرجات دانش در شماره‌های مختلف سال اول به این شرح است:

تجربه گرانبها است

طریقه غذا دادن اطفال

خطاب به دوشیزگان

رسم شوهرداری

اخطار به مدیره‌های مدارس

دایه از مادر مهربان‌تر نمی‌شود

حفظ الصحه هنگام شیوع وبا

دلالی نکاح

شوهرکردن خانم جوان به مرد کامل

حفظ الصحه زنان

اعلان تبریک بهار

عروسی‌های ممالک خارجه

آگهی‌های تجاری و اعلان هایی که در صفحات میانی چاپ می‌شد و همچنین داستان‌هایی که بیشتر ترجمه رمان‌ها یا مطایبات خارجی بودند و برای تفریح و تفنن بانوان در پاورقی درج می‌گردید، از دیگر جنبه‌های جالب توجه این مجله به شمار می‌رود.

نویسندگان روزنامه دانش، نسبت به زمان خود بسیار روشنفکر و پیشرو بودند و دختران و جوانان و حتی روستاییان را به فراگیری سواد، علم و دانش تشویق و ترغیب می کردند و به این وسیله می خواستند زنجیرهای اسارت و محرومیت زنان که نشأت گرفته از تحجرهای سنتی بوده را پاره کنند. در همه شماره ها در باب علم و سواد آموزی مطلبی دارد و اخبار مربوط به افتتاح مدرسه را با تبریک و تهنیت درج می کردند.

 روزنامه دانش، راهگشای روزنامه نگاران زن در ایران شد و زمینه انتشار نشریات تخصصی زنان و توسعه سریع روزنامه نگاری را بعد از جنبش مشروطه ایجاد کرد.

 

جمع آوری وبازنویسی : الهه  اردلانی

منابع:

فرخ‌زاد، پوران. کارنمای زنان کارای ایران (از دیروز تا امروز). تهران: نشر قطره، 1381. ISBN 964-341-116-8.

ناهید، عبدالحسین. زنان ایران در جنبش مشروطه. تبریز: نشر احیا، 1360. 115

malekmuseum.org

 


انتهاي خبر / دفتر مطالعات و برنامه ريزي رسانه ها / کد خبر 7496