آنچه در پى مىآيد چكيده نوزده مقاله است كه در ذيل عنوان «آموزش» در شانزده شماره مجله رسانه چاپ شده است. در چكيدهها سعى شده عناصر مهم اطلاعاتى مندرج در هر مقاله استخراج شود و بنابر روشهاى متداول در چكيدهنويسى تنظيم گردد. سياهه اطلاعات كتابشناختى هر مقاله نيز براى دستيابى به اصل مدرك به ترتيب الفباى نام نويسنده در ابتداى هر چكيده آمده است.
1. اديبهاشمى، فريد. «اعتبار منبع: منبع چيست؟ اعتبار منبع كدام است؟». رسانه، سال 4، ش 4 (زمستان 71-62 :)1372.
اعتبار منبع، مفهومى بنيادى در پژوهشهاى ارتباطى دارد. معتبر بودن منبع، در واقع پيششرط لازم براى برقرارى ارتباطى كامل بين فرستنده پيام و مخاطب آن است. يكى از مقولاتى كه مخاطبان وسايل ارتباط جمعى همواره در پى كشف و ارزيابى آن هستند، هويت منبع پيام و ميزان درستى و اعتبار آن است. ذكر منبع پيام در خبرها، مقالهها و ديگر مطالب رسانههاى ديدارى و نوشتارى علاوهبر اينكه موجب جلب اطمينان مخاطبان مىشود، به پيام و نيز محملى كه بهوسيله آن پيام منتقل شده، به عنوان منبع، اعتبار بيشترى مىبخشند. بنابراين بهطور كلّى براى اعتماد به يك منبع بايد سه شرط انصاف، وثوق و صحت در آن منبع وجود داشته باشد. در اين مقاله نويسنده ضمن بررسى و تحليل اين مقولات، مرورى به برخى از مطالعات انجامشده در زمينه اعتبار منبع داشته است.
2. بديعى، نعيم. «چگونگى ترغيب خواننده به خواندن خبر». رسانه، سال 1، ش 2 (تابستان 47-44 :)1369.
روزنامهنگاران بهمنظور جلب خوانندگان به مطالعه مطالب خبرى در مطبوعات بايد از اصول و ضوابط ويژهاى استفاده كنند. از آنجا كه تيتر و ليد خبر بيشتر مورد توجه مخاطبان است، پيشنهاد شده كه تيتر را به نحوى انتخاب كنند كه با محتواى خبر هماهنگى داشته، خواننده را به مطالعه ليد ترغيب كند. همچنين توصيه شده از الگوى هرم وارونه در نگارش اخبار بهره گرفته شود. بنابر اين فرضيه، چكيده مهمترين مطالب و رويدادها را در ابتداى خبر و مطالب كمارزشتر را در پايان خبر درج مىكنند. در اين مقاله به اختصار به سبك نگارش، روش هرم وارونه، ويژگيهاى ليد و خبر اشاره شده است.
3. بديعى، نعيم. «معيارهاى گزينش خبر: كدام خبر، چرا؟». رسانه، سال 1، ش 1 (بهار 45-40 :)1369؛ ش 2 (تابستان 95 :)1369.
هر روز صدها و شايد هزاران رويداد گوناگون در گوشه و كنار كشور و جهان اتفاق مىافتد كه تهيه، انتخاب و ارائه خبر از اين وقايع كار روزمره خبرنگاران مطبوعات است. اين انتخابها و تصميمگيريها بىاساس و تصادفى نيست، بلكه بر مبناى ضوابط و معيارهاى گزينش خبر انجام مىشود. به عبارتى روزنامهنگاران بر فرايند توليد خبر از رويداد تا خواندن مىتوانند اعمال نظر كنند. در اين مقاله سعى شده بهطور جامع به مفهوم گزينشگرى خبر، ارزشهاى خبرى و نيز ماهيت و شواهد واقعى هريك اشاره شود.
4. بديعى، نعيم؛ حسين قندى. «تيتر، هدايتگر خواننده به سوى خبر». رسانه، سال 2، ش 2 (تابستان 53-48 :)1370.
خوانندگان روزنامهها بهمنظور تأمين نيازهاى اطلاعاتى و آگاهى از محيط اطراف خويش به گزينش اخبار و اطلاعات مهم و موثق نيازمندند، به همين دليل تيتر مناسب نقش مهمى براى ترغيب خواننده به انتخاب مطالب خبرى در مطبوعات و بهخصوص در روزنامهها دارد. در اين مقاله سعى شده به اختصار به قواعد تيترنويسى، تيتر كلّى، تيتر مشخص، اجزاى تيتر و... به همراه آوردن شواهد و مثالهاى لازم از روزنامههاى كثيرالانتشار كشور اشاره شود.
5. بروجردىعلوى، مهدخت. «دروازهبانى خبر چيست؟ دروازهبانان كيستند؟» رسانه، سال 4، ش 1 (بهار 25-18 :)1372.
امروزه بسيارى از مردم فكر مىكنند كه واقعيتهاى اجتماعى همان چيزهايى هستند كه ما از طريق رسانهها دريافت مىكنيم، امّا حقيقت اين است كه اخبار و رويدادها تا به گوش ما برسند از صافىهاى گوناگونى عبور مىكنند كه در محتوى آنها دستكارى مىشود. انعكاس ندادن برخى از خبرها، انعكاس قسمتى از واقعيت، بزرگ و كوچك جلوه دادن رويدادها، انتخاب زمان انعكاس خبر، و نحوه تنظيم و ويرايش خبر، و يا حتى نوع رسانهاى كه محمل اشاعه پيام است، از سلسله كارهايى است كه دروازهبانان خبرى عهدهدار آن هستند. در واقع اين گروه، اطلاعات و آگاهيهاى صدها ميليون انسان را در هر روز و هر ساعت شكل مىدهند و تصوير واقعيتهاى اجتماعى را براى آنان مىسازند. در اين مقاله بهطور اختصار به تاريخچه دروازهبانى خبر، مدلهاى دروازهبانى خبر، دروازهبانى خبر (تعاريف)، فرايند دروازهبانى، نظريهپردازى و دروازهبانى خبر، اشاره شده است.
6. بنيادى، نسرين. «صفحهآرايى پلى بين نويسنده و خواننده». برداشت و تلخيص منصور حسينزاده. رسانه، سال 1، ش 1 (بهار 48-46 :)1369.
صفحهآرايى اگرچه كارى ذوقى و احساسى است، ولى تابع قواعد و دستورالعملهاى خاصى است كه آن نيز برگرفته از استدلالهاى حسى، منطقى، تجربى و زيبايىشناختى هنر صفحهآرايى است. صفحهآرايى در مجله بهطور اخص، ابزارى است براى قالببندى اطلاعات نگاشتهشده، در انواع شكلها مانند: متن، تصوير يا تركيب متن و تصوير و ساير الگوها و طرحهاى هنرى و بصرى بهكار گرفته شده است. در اين مقاله به عناصر اصلى صفحهآرايى مجله از قبيل: نام مجله، قطع، رنگ، عكس، طراحى صفحهها، تيتر و سوتيتر، ستونبندى و انتخاب حروف بهطور اجمال اشاره شده است.
7. «حدود و مرز استقلال مطبوعاتى». ترجمه بتول خدابخش. رسانه، سال 3، ش 2 (تابستان 54-52 :)1371.
هيچ روزنامه، مجله يا مركز پخش راديو تلويزيونى، از حد و مرز استقلالى كه قابل قبول تأمينكنندگان مالى آنان هست، فراتر نمىرود. مضامين مطبوعات مستقيماً همپاى منافع كسانى است كه تأمينكننده مالى مطبوعات هستند. واقعيت آن است كه به نوعى ارتباط ميان كمكهاى مالى صاحبان رسانهها و توليد محصولات خبرى است. در اين مقاله سعى شده پيرامون چهار الگوى اصلى وابستگى مطبوعات، شامل: الگوى دولتى، الگوى تبليغاتى، الگوى صنعتى و الگوى غيردولتى، اشاره شود.
8. شريعتپناهى، حسامالدين. «سوژه و سوژهپردازان». رسانه، سال 1، ش 4 (زمستان 73-68 :)1369.
سوژهپرداز با انتخاب مناسبترين سوژه و طرح آن در روزنامه و مجله به رشد و تعالى افكار عمومى جامعه كمك مىكند. در حقيقت روزنامهنگاران با گزينش بهترين سوژه مىتوانند واقعيتهاى اجتماعى را بهگونهاى به تصوير درآورند، بهطورى كه پس از آنكه در صحنه افكار عمومى مطرح شد در اثر كنش متقابل مخاطبان و آن رويداد اجتماعى منجر به اصلاح و افزايش عملكردها خواهد شد. در اين مقاله ضمن ذكر شواهد و مثالهايى از ميان واقعيتهاى اجتماعى به نحوه گزينش سوژه، خصوصيات سوژهپرداز، طبقهبندى سوژههاى گزارش و ايدهها و نظرها اشاره شده است.
9. شريعتپناهى، حسامالدين. «مصاحبه مطبوعاتى». رسانه، سال 3، ش 2 (تابستان 59-55 :)1371.
مصاحبه دريچه ورود به دنياى ناشناختههاست و بدون بهرهگيرى از فنون مصاحبه، انتظار نمىتوان داشت كه مطالب و نكات جذابى را فراهم آورد و به خواننده عرضه كرد. مصاحبه ابزار اصلى خبرنگار و گزارشگر است. هدفهاى عمومى مصاحبه مشتمل بر: انباشت اطلاعات، اطلاعرسانى، و برانگيختن مخاطبان است. در اين مقاله سعى شده بهطور اجمال ابتدا مرز بين مصاحبه مطبوعاتى را با مصاحبه در گزارش مشخص كند، سپس بهطور عميق و جامعترى به مصاحبه در گزارش پرداخته شده است.
10. شكرخواه، يونس. «عوامل مؤثر بر گزينش اخبار خارجى». رسانه، سال 2، ش 1 (بهار 39-34 :)1370.
تلكسهاى خبرگزاريهاى بينالمللى بىوقفه خبر مىدهند و لحظه به لحظه به حجم اطلاعاتى كه به روزنامهها مىرسد، مىافزايند. اكنون حتى دورافتادهترين نقاط جهان نيز از شعاع اشاعه اطلاعات آنها پنهان نيست و كار خبررسانى را با پوشش بىسابقهاى انجام مىدهند. بنابراين در چنين دورهاى براى گزينش اخبار و اطلاعات خارجى بايد سياستها و برنامههاى مناسبى پىريزى شود كه با شرايط خاص روزنامههاى محلى مطابقت داشته باشد. مباحث اصلى اين نوشته حول محور نحوه گزينش و پردازش اخبار كه در اصطلاح برجستهسازى رويدادهاى بينالمللى ناميده مىشود، مىگردد و به دو بخش اصلى، عوامل درونرسانهاى و عوامل برونرسانهاى تقسيم شده است.
11. «شيوههاى سرمقالهنويسى». ترجمه قاسم طلوع. رسانه، سال 2، ش 3 (پائيز 45-43 :)1370.
اكثر روزنامههاى مهم، گروهى روزنامهنگار جوان و پركار را در اختيار دارند كه به موقع سرمقالههاى ارزشمند و مهمى مىنويسند، و به اين ترتيب موجب اشاعه و تحليل اخبار و رويدادهاى مهم آن دوره زمانى خواهند بود. همچنين بر اثر آن افكار عمومى را تحت تأثير و واكنش درخواهند آورد. در سرمقاله بايد از ذوق و شيوههاى خاص نويسندگى براى جلب خوانندگان بهره جست. در اين مقاله به حد كفايت به شواهد و مثالهاى مربوط به انواع سرمقالهها در مطبوعات خارجى زبان اشاره شده است.
12. عمادافشار، حسين. «مقالهنويسى». رسانه، سال 1، ش 3 (پائيز 47-44 :)1369.
مقاله نوشتهاى است كه هدف نويسنده آن بررسى يكى از مسائل علمى، ادبى، اجتماعى، اخلاقى و جز آنها باشد. در واقع نويسنده مقاله با پژوهش دقيق و جستوجو در متون مربوط، موضوعى را به اثبات مىرساند و يا آن را نفى مىكند. مقالهنويسى به شيوه جديد آن مقارن با نشر روزنامه و مجله در جهان پديد آمده است. پيشينه تاريخى نگارش مقاله در مطبوعات با انتشار اوّلين روزنامه در اروپا آغاز مىشود. از آن پس محتوا و درونمايه مقاله قالب و شكلهاى خاصى به خود گرفته كه از اين قرار است: دوره اوّل كه در آن مقاله زبان تبليغاتى حكومتهاى خودكامه وقت بوده است؛ دوره دوّم دوران نگارش مقالههاى تند و آتشين از طرف روزنامهنگاران بهشمار مىآيد كه با انقلابهاى سياسى- اجتماعى در غرب همراه بوده است؛ دوره سوّم مقالهنويسى بهصورت يك فعاليت تجارى درآمده و از طرف ديگر مردمگرا شده است. در اين مقاله نويسنده به انواع مقاله شامل: مقاله تحقيقى، مقاله اجتماعى، مقاله انتقادى؛ همچنين به اختصاصات مقالهنويسان و عناصر تشكيلدهنده مقاله اشاره كرده است.
13. قندى، حسين. «تفاوتهاى خبرنويسى در رسانههاى جمعى: مطبوعات، راديو، تلويزيون و خبرگزارى». رسانه، سال 4، ش 4 (زمستان 61-59 :)1372.
تفاوتهاى خبرنويسى در رسانههاى جمعى از جنبههاى گوناگون همچون: سبك خبرنويسى، ليدنويسى، متن خبر، اندازه و محتواى خبر، سابقه خبر، تحليل و تفسير خبر، تيتر، انواع و اجزاء تيتر، زبان خبر، عكس، طرح، نقش، عرضه يا نمايش خبر، برجستهسازى خبر، قابل بررسى است. در اين مقاله سعى شده ضمن شناخت ويژگيهاى هريك از رسانههاى خبرى مشتمل بر: رسانههاى نوشتارى، رسانههاى گفتارى، رسانههاى تصويرى، خبرگزاريها؛ امتيازات و محدوديتهاى آنها نيز بررسى شود و در نهايت تفاوتهاى خبرنويسى و انتشار اخبار در رسانههاى جمعى را بهصورت طبقهبندىشده در جدولى ارائه دهد.
14. قندى، حسين. «روزنامهنگارى تخصصى و تخصص روزنامهنگارى». رسانه، سال 4، ش 3 (پائيز 42-40 :)1372.
روزنامهنگارى تخصصى عالىترين مرحله زندگى حرفهاى يك روزنامهنگار، پس از طى مراحل ابتدايى كار حرفهاى است. دانشجو در اين مرحله پس از كسب مهارت در فنون گزارشنويسى، مصاحبهگرى، مقالهنويسى، طراحى صفحات داخلى، طراحى جلد مجله، صفحهبندى، خبرنگارى، عكاسى و بالاخره بازيگرى در نقش همه دستاندركاران يك مجله تخصصى، بهعنوان يك سردبير به شكل و محتواى نشريه تخصصى خواهد نگريست و خود عامل اجرايى توليد مجله تخصصى خواهد شد. به اين ترتيب هدف نهايى از شناخت روزنامهنگارى تخصصى، آماده ساختن دانشجويان براى ورود به سازمانهاى خبرى و نشريات تخصصى و نيز تجزيه و تحليل و تفسير وقايع است.
15. كاماث، ام.وى. «روزنامهنگار كيست؟» ترجمه قاسم طلوع. رسانه، سال 3، ش 1 (بهار 47-44 :)1371.
روزنامهنگارى با كنار هم گذاشتن جملات و عبارات جذاب خيلى فرق دارد. پيش از اين هركس با اندكى ذوق و قريحه تبليغى مىتوانست خويش را روزنامهنگار معرفى كند، امّا امروز براى روزنامهنگار خوب بودن، ديدن آموزشهاى تخصصى متناسب و روزآمد اهميت بسزايى دارد. افزون بر آن روزنامهنگاران ورزيده بايد بتوانند ارتباط پيوستهاى با خوانندگان برقرار كنند. در اين مقاله بهطور اجمال به مطالبى پيرامون ماهيت آموزشهاى لازم براى روزنامهنگار شدن، حرفهاى كيست؟ و آزادنويسى پرداخته شده است.
16. گوالگمبل، ميشل؛ ترىگوالگمبل. «مصاحبه: ارتباط رودررو و هدفدار». ترجمه محسن كريمى. رسانه، سال 4، ش 2 (تابستان 31-27 :)1372.
مصاحبه يك ارتباط طراحىشده، هدفدار، رودررو و نيازمند به تصميمگيرى است. در جريان مصاحبه ميان دو نفر، مبادله اطلاعات صورت مىگيرد و هر دو طرف متقابلاً در اين جريان منتفع مىشوند. ثبات رأى، اعتماد به نفس، درك مطلب و بازتاب صحيح مطلب به گوينده، ارتباط غيركلامى، تسلط بر زبان و استفاده صحيح از آن براى ايجاد ارتباط، مشخصاتى است كه مصاحبهگر يا مخاطب او بايد داشته باشد. مصاحبه موفق از نظم خاصى پيروى مىكند. هر مصاحبه داراى يك مقدمه، يك بخش اصلى، و يك مؤخره است. در اين مقاله سعى شده پيرامون اهداف مصاحبه، آمادگى جهت مصاحبه، مراحل مصاحبه، مصاحبهشونده، و مصاحبهگر به اختصار مطالبى آورده شود.
17. گيبسون، مارتين. «ويژگيهاى ويراستاران خوب». ترجمه محسن تقوى. رسانه، سال 2، ش 3 (پائيز 42-40 :)1370.
ويراستار نقش كليدى و اصلى را در توليد و پردازش اطلاعات به عهده دارد. از آنجائى كه ويراستاران روزنامه با حجم بيشترى از نوشتار روبهرو هستند، وظايف حساس و مهمى را برعهده دارند. حك و اصلاح نهايى مطالب به اقتضاى ذوق و علاقه خواننده و جمعبندى آن با يك تيتر كوتاه و رسا در حيطه كار اين دسته از ويراستاران است. در اين مقاله به خصوصيات ويراستاران از جمله آشنايى ديرينه و روزافزون با نوشتار، اعتماد به نفس سرشار، بلوغ فكرى، وسواس منطقى، ذهن بدگمان، وسعت دانش، تسلط بر اعصاب و قناعت روحى اشاره شده است.
18. نگرين، رالف. «خبر و تهيه خبر». ترجمه فرانك پيروزفر. رسانه، سال 2، ش 4 (زمستان 41-32 :)1370.
اخبار در سازمانهاى عظيمى تهيه مىشوند كه داراى سلسله مراتب شغلى هستند، خبرنگاران در چنين سازمانهايى عنصر اصلى توليد اخبار و اطلاعات محسوب مىشوند. كار آنها انعكاس رويدادها و حوادث مهم است. درونمايه و محتواى اخبار توليدشده حاصل تعامل ديدگاه خبرنگار در تهيه نوع خبر و ديدگاه صاحبان رسانهها در تعيين خطمشى و ماهيت خبر است. از طرف ديگر ارزشهاى خبرى حاكم مشتمل بر: دانستنيهاى استنباطشده پيرامون مخاطبان، مفروضات استنباطشده درباره جامعه و ايدئولوژى و قوانين حرفهاى خبرنگار است. در اين مقاله نويسنده به مطالبى پيرامون: چه چيزى خبر محسوب مىشود؟، تشكيلات سازمانى و عملكردهاى معمول، مسأله جهتگيرى در اخبار تلويزيونى، كنترل اخبار و خبرنگاران متخصص پرداخته است.
19. «هفت قانون مطبوعاتى». ترجمه بتول خدابخش. رسانه، سال 3، ش 1 (بهار 49-48 :)1371.
مطبوعات در سطح جهانى، تحت سلطه قوانين و ضوابطى قرار دارند كه در كاركرد خبررسانى آنها تأثير مىگذارد. اين قوانين به نوعى محدوديت و وابستگى شديد را ايجاد مىكند و مبين آن است كه در اغلب سازمانهاى خبرى، مطبوعات منعكسكننده، خواستهاى كسانى است كه قدرت سياسى و اقتصادى از آن آنهاست؛ همچنين مطبوعات از كسانى حمايت مىكند كه تأمينكننده امور مالى سازمان خبرى هستند؛ در نظامهاى خبرى، آزادى بيان بنابر مقتضيات زمان تعريف مىشود. در اين مقاله پارهاى از گرايشهايى كه بايستى مطبوعات از آن پيروى كنند، از قبيل: پرهيز از دروغ گفتن، مقاومت در برابر ظلم و ستم و نگارش و نشر مطالبى كه در حل مشكلات بشر مددرسان باشد، آمده است.
|
